Onmisbare kaders voor consent en positieve seksualiteit in de bekkenfysiotherapie

1 op de 4 zorgverleners komt in aanraking met grensoverschrijdend gedrag. Dit kan variëren van niet-passende grapjes tot fysiek contact. Uit meldingen van grensoverschrijdend gedrag in de eerstelijnszorg blijkt dat 18% hiervan voorkomt binnen een zorgrelatie.

Soms is de grens duidelijk, maar vaak is deze niet zo zichtbaar. Als bekkenfysiotherapeut vragen we bewust om toestemming. Toch zullen veel patiënten zeggen: “Ja, dat moet maar,” of “Als jij het zegt, zal het wel,” of “Ik wil toch wel beter worden.” Een beargumenteerde ‘ja’ of een bedacht ‘ja’ is echter zeker niet altijd consent.

Veel aanhoudende bekkenbodemklachten hebben een relatie met spanning en stress. Veel patiënten in de behandelkamer hebben eerder grensoverschrijdend gedrag meegemaakt. Voor de bekkenfysiotherapeut is het daarom des te belangrijker om het verschil te begrijpen en ervaren tussen een overtuigde ‘ja’ en een instemming die gepaard gaat met twijfel.

Na een dag vol praktische oefeningen, ervaringsgerichte opdrachten en nieuwe kennis, zul je merken dat je de opgedane kennis vanuit de behandelkamer gemakkelijk kunt overzetten naar de gehele praktijk. Als eerstelijnspraktijk is het bovendien belangrijk om beleid te hebben rondom veiligheid en grensoverschrijdend gedrag (RIE). Op de tweede dag duiken we interactief en met verschillende methodieken in het vormgeven van dit beleid binnen jouw praktijk. Zo geef je de veiligheid in zowel je behandelkamer als je praktijk vorm.

Beide dagen combineren interactie, ervaringsgerichte opdrachten, kennis en handvatten, gebaseerd op evidence-based methodieken, wetenschappelijke inzichten en de nieuwste cijfers. Twee dagen die je niet wilt missen.

Korte inhoud

• Positieve seksualiteit, specifiek voor de bekkenfysiotherapeutische behandeling;
• Achtergronden van positieve seksualiteit en inzicht in eigen handelen;
• Vormgeven positieve seksualiteit in de dagelijkse behandelsetting;
• Wheel of consent, signalen en handelen voor de bekkenfysiotherapeut;
• Afwezigheid van consent bij behandelaar of patiënt, omgaan met de grens;
• Inzicht in eigen handelen, alarmsignalen en waarden voor de borging van positieve seksualiteit;
• Kennis en kunde voor het borgen van consent en handelen bij afwezigheid van consent in beleid en de organisatie;
• Inventarisatie van praktijk cultuur, inzicht in omzetten naar beleid & organisatie.

 Doelstelling van deze nascholing

De bekkenfysiotherapeut is in staat om alle aspecten van behandeling te borgen vanuit positieve seksuele kaders waarbij specifiek alle aspecten van consent in de behandelkamer, beleid en organisatie worden gewaarborgd op basis van nieuwe verworven kennis, individueel inzicht en vaardigheden voor de borging op de verschillende niveaus in de organisatie.

Rol van de Fysiotherapeut

De scholing levert een bijdrage aan de ontwikkeling van de volgende rollen:

• Zorgverlener: verdieping van de vaardigheden in seksuele gezondheidszorg;
• reflectieve professional: waarbij gekeken wordt naar eigen waarden, wensen en het borgen van wensen/grenzen voor de patiënt en de professional;
• Organisator: de professional is in staat om de verworven kennis, inzichten en vaardigheden om te zetten naar beleid en organisatie niveau waardoor borging binnen de RIE gerealiseerd kan worden.

Eindniveau

De deelnemer begrijpt de elementen van consent werken in de bekkenfysiotherapeutische setting, zoals de verschillende kenmerken van verbaal, non-verbaal en fasen van afstemming in interactie om dit te waarborgen binnen de algehele bekkenfysiotherapeutische behandeling.

Waarbij de basis voor kennis en kunde omtrent consent komt vanuit de positieve seksualiteit en inzichten in eigen handelen. Waarbij daarna de vaardigheden worden versterkt om deze kennis en inzichten te borgen in de behandelkamer, het beleid en de organisatie, zoals noodzakelijk is binnen de RIE.

De deelnemer is in staat om deze elementen te analyseren en toe te passen om de eigen grenzen, wensen en verwachtingen én die van de patiënt effectief te herkennen, bewaken en bespreekbaar te maken in een klimaat van positieve seksuele gezondheid.

Subdoelstellingen

• De deelnemer heeft kennis van lichaamsgerichte communicatie in relatie tot stressreactie, met een mogelijke oorsprong in grensoverschrijdend gedrag (basis polyvagaal & wheel of consent), en begrijpt hoe deze van invloed kunnen zijn op de therapeutische interactie in de bekkenfysiotherapeutische setting;
• De deelnemer herkent, begrijpt en reflecteert op zijn/haar eigen waarden en normen, en is daardoor in staat om het eigen professionele handelen en dat van de patiënt te waarborgen;
• De deelnemer erkent het belang van positieve seksuele gezondheid en de maatschappelijke positie hiervan, en begrijpt de invloed van deze principes op zowel de behandelrelatie als op het bredere zorgklimaat;
• De deelnemer is in staat om positieve seksuele gezondheid te implementeren (of effectief te integreren) in de behandeling van seksuele hulpvragen binnen de bekkenfysiotherapeutische beroepskaders;
• De deelnemer heeft de vaardigheden om (seksuele) veiligheid in de praktijk te implementeren, onder andere door het gebruik van Risico-Inventarisatie en Evaluatie, en kan deze tools effectief toepassen om de veiligheid van zowel de patiënt als zichzelf te waarborgen.

Werkvormen

• Werkcollege;
• Interactieve groepsopdrachten;
• Individuele opdrachten;
• Beweeg- en ervaringsgerichte opdrachten (volledig gekleed);
• Discussie.

Zelfstudie/voorbereiding

Vooraf wordt gevraagd om enkele artikelen te lezen, maximale duur 2 uur.

Daarnaast worden 2 invulopdrachten ter voorbereiding op de verdieping van de reflectieve vaardigheden gemaakt. Een opdracht hiervan is op individueel niveau de andere opdracht op organisatieniveau, waarbij geen vertrouwelijke informatie wordt gevraagd.

Verwerkingsopdracht

Reflectie verslag individueel en praktijk beleid plan (onderdeel RIE grensoverschrijdend gedrag).

Docent

Eefje Engelen: Consulent seksuele gezondheid NVVS en geregistreerd bekkenfysiotherapeut. Bekkenfysiotherapie sinds 2013, seksuele counseling 2019 en sinds 2021 consulent seksuele gezondheid met daarbij specificatie in training, gezondheidszorg en afgestudeerd op veiligheid en consent in de behandelkamer & organisatie.

Nascholingsdata

De nascholing vindt plaats op 16 en 17 maart 2026.

Tijdsbesteding

De totale tijdsbesteding voor deze scholing bedraagt 16 uur:

• 2 contactdag(en): à 6 uur
• Zelfstudie: 2 uur lezen, 1 uur invulblad
• Verwerkingsopdracht: 1 uur (deels in de lestijd)

Accreditatie

Deze vakinhoudelijke scholing is geaccrediteerd (15 punten) bij het Kwaliteitshuis Fysiotherapie voor het kwaliteitsregister:

• KRF NL (KNGF): Bekkenfysiotherapeut
• SKF (Keurmerk)